Bir AI görünürlük çalışmasını değerlendirirken sorulacak ilk soru “Hangi kelimeleri takip ediyorsunuz?” sorusundan daha belirleyici olanıdır: “Ölçümü kimin adına, hangi sorularla yapıyorsunuz?” Recro simülasyonlarında aynı marka, bir karar vericinin sorularında cevapların tamamında, başka bir karar vericinin sorularında hiçbirinde yer aldı. Personayı, soruyu ve tekrar sayısını doğru kurmayan ölçüm, markayı olduğundan iyi ya da kötü gösterir. Aşağıdaki yedi soru, güçlü bir çalışmayı zayıfından ayırır.
AI görünürlüğü kısa sürede kalabalık bir pazara dönüştü. Prompt takip araçları, GEO ajansları, SEO paketlerine eklenen “AI modülleri” ve danışmanlık hizmetleri aynı vaadi farklı yöntemlerle sunuyor. Bir pazarlama direktörü ya da CMO için zor olan, bu teklifleri karşılaştırabilecek ortak bir ölçüt bulmak.
Bu yazı o ölçütü kuruyor. Her soru için, Recro’nun kendi simülasyonlarında gördüğümüz ve sorunun neden önemli olduğunu gösteren bir bulgu paylaşıyoruz. Bulgular, Nisan–Eylül 2026 arasında 6 marka için yapılan 460 soru-cevap çalıştırmasından anonimleştirilerek alındı.
1. Ölçüm kimin adına yapılıyor?
Bir kahve tedarik markası için kurduğumuz simülasyonda marka, turizm ve restoran grubunun F&B direktörü personasının sorularında 8 çalıştırmanın 8’inde anıldı. Aynı marka, otel zinciri, kafe zinciri ve restoran zinciri satın alma direktörlerinin sorularında hiç anılmadı. Tek bir persona seçilseydi, rapor ya “mükemmel” ya da “sıfır” diyecekti.
Sorulacak soru: Personalar markanın gerçek alıcı yapısından mı türetiliyor, yoksa genel bir “pazarlama müdürü” profili mi kullanılıyor? Karar grubundaki farklı roller ayrı ayrı ölçülüyor mu?
2. Sorular kimin diliyle yazılıyor?
Simülasyonlarımızda markalar adlarıyla sorulduğunda cevapların %33’ünde yer aldı; adlarının geçmediği karar sorularında bu oran %5,5’ti. Marka adını içeren ya da pazarlama ekibinin kategori diliyle yazılan sorular, sonucu olduğundan iyi gösterir.
Sorulacak soru: Sorular alıcının ihtiyacından ve koşullarından mı doğuyor? Markanın adı geçmeyen keşif ve eleme soruları ayrı raporlanıyor mu?
3. Kaç kez ve ne kadar süreyle ölçülüyor?
Kahve tedarik simülasyonunda 236 çalıştırmada 50 farklı “baskın rakip” adı çıktı. Kurumsal bir yazılım kategorisinde 112 çalıştırmada 28. Tek bir ekran görüntüsü, bu dağılımın yalnızca bir anını gösterir. SparkToro ve Gumshoe.ai’nin Ocak 2026 araştırması da aynı soruya iki cevabın aynı marka listesini vermesinin 100’de 1’in altında olduğunu gösterdi.
Sorulacak soru: Her soru kaç kez çalıştırılıyor? Sonuç sıra numarası olarak mı, yer alma oranı ve zaman serisi olarak mı veriliyor?
4. Cevabın kaynakları gösteriliyor mu?
Bir denizcilik simülasyonunda rakibi kısa listeye taşıyan kaynaklardan biri, rakibin Kariyer.net’teki firma profiliydi. Başka simülasyonlarda belge paylaşım sitelerine yıllar önce yüklenmiş kataloglar kaynak olarak öne çıktı. Kaynak görülmeden yapılan aksiyon planı, çoğu zaman yalnızca markanın kendi sitesine odaklanır.
Sorulacak soru: Rapor, cevaba kaynak veren bağlantıları ve rakiplerin hangi kaynakla önerildiğini gösteriyor mu?
5. Sayının yanında nedeni ve aksiyonu veriyor mu?
“Görünürlüğünüz %8” bir tespittir, karar değildir. Simülasyonlarımızda en sık görülen nedenler; fiyat ve yatırım getirisi bilgisinin hiç yayımlanmamış olması (73 raporun tamamında), kanıtın yalnızca markanın kendi sitesinde durması ve rakiplerin yer aldığı kategori listelerinde bulunmamaktı. Her neden farklı bir aksiyon gerektirir.
Sorulacak soru: Bulgular İletişim, İçerik ve Otorite gibi açık türlerine ayrılıyor mu? Aksiyonlar önceliklendirilmiş ve sektöre özgü mü?
6. Yapay zekânın söyledikleri doğrulanıyor mu?
Model, bilgi bulamadığında boşluğu genellemeyle dolduruyor. Simülasyonlarımızda 27 cevapta “kamuya açık bilgi yok” ifadesinin hemen ardından sektör genellemesi geldi. Avrupa Yayın Birliği ve BBC’nin 2025 araştırmasında da yapay zekâ cevaplarının %45’inde en az bir önemli sorun bulundu. Doğrulanmamış bir yapay zekâ çıktısı, rapora bulgu olarak girmemeli.
Sorulacak soru: Öne çıkan iddiaların internetteki karşılığı insan tarafından kontrol ediliyor mu?
7. Sonuç yeniden test ediliyor mu?
Aksiyon uygulandıktan sonra aynı persona ve aynı soruyla yeniden ölçüm yapılmadıkça, çalışmanın etkisi bilinemez. Model sürümleri de değiştiği için ölçüm tarihi ve sürümü kayıt altında tutulmalı.
Sorulacak soru: Aksiyon sonrası yeniden test planı var mı? Sonuçlar model sürümüyle birlikte raporlanıyor mu?
Değerlendirme tablosu
| Soru | Güçlü cevap | Zayıf cevap işareti |
|---|---|---|
| Kimin adına? | Gerçek alıcı yapısından türeyen, rol bazlı personalar | Tek bir genel profil ya da persona yok |
| Hangi sorular? | Alıcının dilinde, markanın adı geçmeyen karar soruları | Anahtar kelime listesi ya da markanın kendi kategori dili |
| Kaç kez? | Tekrarlı çalıştırma, oran ve zaman serisi | Tek seferlik ekran görüntüsü, “AI’da 3. sıradasınız” |
| Hangi kaynak? | Cevaba kaynak veren bağlantılar ve rakip kaynakları | Kaynak bilgisi yok |
| Neden ve aksiyon? | Açık türüne göre sınıflanmış, önceliklendirilmiş plan | Genel “daha fazla içerik üretin” önerisi |
| Doğrulama? | İnsan kontrolüyle gerçeklik kontrolü | Model çıktısı olduğu gibi rapora giriyor |
| Yeniden test? | Aynı persona ve soruyla aksiyon sonrası ölçüm | Etki ölçümü yok |
Bu tablo, dış bir hizmet kadar kurum içinde yapılacak bir ölçümü değerlendirmek için de kullanılabilir. Ölçümün temel mantığını AI görünürlüğü nasıl ölçülür yazısında, karar sorularının nasıl haritalandığını karar sorusu nedir yazısında anlattık.
Anahtar kelime ile anahtar insan: Hangisini satın alıyorsunuz?
Teklifleri ayıran temel fark şudur: Bir kısmı anahtar kelimeleri takip eder ve markanın bu kelimelerle ilişkili promptlarda kaç kez geçtiğini sayar. Bu, geniş kategori eğilimini izlemek için değerlidir. Diğer yaklaşım satın alma niyetindeki anahtar insanı kurar ve onun karar sorularında markanın neden var ya da yok olduğunu açıklar. Bu, satış kararını etkileyen yere yatırım yapmayı sağlar.
İkisi birbirini tamamlayabilir. Ama yönetim kuruluna “alıcılarımız bizi neden seçmiyor?” sorusunun cevabını götürecek olan, ikinci yaklaşımdır.
Recro bu değerlendirmede nerede duruyor?
Recro İçgörü Modeli, yukarıdaki yedi sorunun her birine yapısal olarak cevap verecek biçimde kuruldu. Ölçüm, satın alma niyetindeki anahtar insanla başlar.
Tek simülasyon · 4 kilit sütun · 90+ adım
Recro’yu ayıran, her marka için sıfırdan kurulan dört sütundur. Dördü, 90+ adımlı tek bir simülasyonun ayaklarıdır; her sütun bir sonrakinin girdisini üretir.
- Persona oluşturucu: Markanın gerçek alıcılarını temsil eden, sektörüne ve satış yapısına özel karar verici profilleri.
- Soru oluşturucu: Bu kişilerin satın alma yolculuğunda yapay zekâya soracağı, markaya özel karar soruları.
- Rapor oluşturucu: Cevapları markanın hedefleri ve rakipleriyle birlikte, dayandıkları kaynaklarla okuyan rapor.
- Aksiyon önerisi oluşturucu: Sektöre özgü sinyal açıklarını kapatan, önceliklendirilmiş aksiyon listesi.
Değerlendirme soruları açısından her sütunun karşılığı şudur:
- Persona oluşturucu, birinci soruyu cevaplar: Ölçüm, markanın gerçek alıcılarını temsil eden, sektöre ve satış yapısına özel karar vericiler adına yapılır.
- Soru oluşturucu, ikinci soruyu cevaplar: Sorular persona niteliklerinden doğar ve doğal bir satın alma yolculuğu akışında dizilir.
- Rapor oluşturucu, üçüncü, dördüncü ve altıncı soruları cevaplar: Günlük çıktılar, konuşmaya kaynak veren bağlantılar, tahmini görünürlük olasılığı ve aylık insan kontrolüyle gerçeklik kontrolü.
- Aksiyon önerisi oluşturucu, beşinci ve yedinci soruları cevaplar: Sektöre özgü sinyal listesi, önceliklendirilmiş aksiyonlar ve aksiyon sonrası yeniden test.
Yönetici özeti
- AI görünürlük çalışmasında belirleyici soru “Hangi kelimeler?” sorusundan çok “Kimin adına, hangi sorularla?” sorusudur.
- Recro simülasyonlarında aynı marka bir personada %100, diğerlerinde %0 görünürlük verdi; adla sorulan sorular sonucu altı kata kadar yüksek gösterdi.
- Güçlü bir çalışma; rol bazlı persona, alıcı dilinde soru, tekrarlı ölçüm, kaynak, neden ve aksiyon, insan doğrulaması ve yeniden test sunar.
Sık sorulan sorular
Prompt takip araçları yeterli değil mi?
Kategori düzeyinde eğilim izlemek için yararlıdırlar. Belirli bir alıcının karar sorusunda markanın neden görünmediğini açıklamak için ise markaya özel persona, soru ve kaynak analizi gerekir.
Kaç persona yeterli?
Karar grubundaki her kritik rol için en az bir persona. Simülasyonlarımızda aynı sektörde rol değiştiğinde hem görünürlük hem baskın rakip değişti.
Sonuçları ne zaman görmeyi beklemeliyiz?
Teşhis ilk raporla gelir. Erişim ve içerik aksiyonlarının etkisi haftalar, otorite aksiyonlarının etkisi aylar içinde ölçülür.
Bu çalışmayı kurum içinde yapabilir miyiz?
Yapılabilir; yukarıdaki yedi soru iç ekip için de geçerlidir. Asıl zorluk, persona ve soru setini markanın dilinden bağımsız kurmak ve tekrarlı ölçümü sürdürmektir.
Fiyatlandırma neye göre değişir?
Persona sayısına, soru setinin büyüklüğüne, ölçüm sıklığına ve dil kapsamına göre. Teklif karşılaştırırken bu dört değişkenin aynı tutulduğundan emin olun.
Bu yedi soruyu Recro’ya da sorun. Markanıza özel personalar ve karar sorularıyla bir örnek simülasyon kurarız ve sonucu demo raporla paylaşırız.
Kaynaklar
- Recro simülasyon verisi · Nisan–Eylül 2026 · 6 marka, 460 soru-cevap çalıştırması, 73 rapor (iç veri, anonimleştirilmiş; tek bir yapay zekâ modeli üzerinde)
- Search Engine Land · AI recommendation lists repeat less than 1% of the time (SparkToro, Gumshoe.ai)
- EBU · AI assistants misrepresent news content 45% of the time (EBU ve BBC, 2025)
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve Mehmet Semih İpek kontrolünde yayınlanmıştır.
